nguvandhag

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO DẠY HỌC TIẾNG VIỆT

Posted on: Tháng Mười 29, 2011

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

VÀO DẠY HỌC TIẾNG VIỆT

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG VÀ ĐẠI HỌC

————-o0o————

Thạc sĩ Tô Thị Kim Nguyên, giảng viên chính

Bộ môn Ngữ văn, Trường Đại học An giang

ĐẶT VẤN ĐỀ

  1. Dạy học tiếng Việt nói riêng và dạy ngôn ngữ nói chung (dạy học tiếng) ở mọi bậc học đều có những đặc điểm chung là:

-               Về nội dung: cung cấp các kiến thức ngôn ngữ học từ đơn giản đến nâng cao, từ phổ thông đến chuyên sâu tuỳ theo bậc học. Các kiến thức này được được cung cấp cho học sinh, sinh viên (sau đây gọi là người học) dưới dạng các khái niêm hoặc khái quát hoá thành định nghĩa. Ví dụ: định nghĩa về từ tiếng Việt, khái niệm về câu tiếng Việt…Ngoài ra, việc dạy học tiếng còn chú trọng đến khâu thực hành ngôn ngữ với cách thức chủ yếu là làm các bài tập thực hành.

-               Về phương pháp: phương pháp chủ đạo được áp dụng cho việc dạy tiếng là phương pháp phân tích ngôn ngữ và phương pháp luyện tập thực hành.

  1. Trước khi công nghệ thông tin được ứng dụng rộng rãi vào đời sống và vào việc dạy học, gỉang viên, giáo viên (sau đây gọi là người dạy) dạy tiếng thường tốn nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để chuẩn bị cho một tiết dạy tiếng tốt. Chẳng hạn: mua giấy, màu, bút, băng keo để kẻ, vẽ, viết các ngữ liệu, các mô hình, biểu bảng trên các bảng phụ, giấy rời; rồi mang vác đến lớp, treo dán lên bảng; rồi di chuyển phòng học; rồi chỉnh sửa , làm mới khi những dụng cụ trực quan này cũ rách… Gần 30 năm giảng dạy tiếng ở trường Cao đẳng và Đại học, tôi đã trải nghiệm tất cả những điều này. Và tôi đã thực sự cảm thấy nhẹ nhàng và tiện lợi khi ứng dụng các thành quả của công nghệ thông tin vào công việc dạy học của mình.
  2. Hiện  nay, không phải chỉ ở các trường Đại học, Cao đẳng mà ở cả các trường phổ thông, kể cả các trường phổ thông ở nông thôn, các trang thiết bị phục vụ cho việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học cũng đã được trang bị khá hoàn thiện: máy tính, máy tính xách tay, máy chiếu, màn hình, Internet…Vấn đề cuối cùng là ở người dạy. ý thức được vấn đề và một chút đam mê là bạn sẽ cảm thấy thực sự tiện dụng trong việc ứng dụng công nghệ thông tin (UDCNTT) vào việc dạy tiếng.

Trong bài viết này, chúng tôi muốn chia sẻ với các thầy cô một chút kinh nghiệm trong việc UDCNTT vào dạy học của bản thân và rất mong nhận được sự góp ý từ phía quý thầy cô để có thể cải tiến bài dạy của mình ngày càng tốt hơn.

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO DẠY  HỌC TIẾNG VIỆT

Công nghệ thông tin là một lĩnh vực khoa học hiện đại luôn được cập nhật mà để chiếm lĩnh được nó, hơn nữa là ứng dụng được những thành tựu của nó vào đời sống không phải là chuyện đơn giản. Là những người dạy Ngữ văn thì công việc này càng trở nên khó khăn , phức tạp hơn bởi chúng ta không được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này. Hơn nữa, cũng đã từng có ý kiến cho rằng dạy ngữ văn bằng giáo án điện tử làm hư tác phẩm văn học, làm thui chột trí tưởng tưởng và xúc cảm của người học, làm lười biếng người dạy v.v và v.v. Với những vấn đề về nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học tiếng đã đặt ra ở phần đặt vấn đề và trình độ tin học của người dạy Ngữ văn nói chung (những người không chuyên Tin học), chúng tôi chỉ đề cập đến việc ứng dụng những sản phẩm thông dụng của Microsoft đã được cài đặt sẵn trên các máy tính như:  Microsoft Office Word, Microsoft Office PowerPoint, Microsoft Office Visio, Paint; tận dụng những sản phẩm thông tin thông dụng như Email, Internet, website free, blog cá nhân miễn phí. Tất nhiên, ở những trường hợp cụ thể, người dạy vẫn có thể ứng dụng những phần mêm tiện ích khác tuỳ theo trình độ và sở thích của mình.

Trong khuôn khổ một bài tham luận hội thảo khoa học, chúng tôi muốn chia sẻ với quý thầy cô những gì bản thân đã ứng dụng vào việc soạn giảng tiếng và có hiệu quả tốt với tư cách là người không chuyên tin học. Chính vì vậy, có thể khi trình bày, các thuật ngữ chuyên ngành tin học có thể chúng tôi không sử dụng thật sự chích xác hoặc có nhiều, thậm chí rất nhiều thành tựu tiên tiến của CNTH mà bản thân chưa thể hiểu hết để ứng dụng. Rất mong được sự chia sẻ của quý thầy cô.

Tham luận gồm 3 phần tương ứng với các khâu cơ bản của phương pháp dạy tiếng là:

-         Cung cấp ngữ liệu

-         Hình thành khái niệm ngôn ngữ.

-         Một số ứng dụng về kiểm tra đánh giá.

I-                   CUNG CẤP NGỮ LIỆU

1-     Xây dựng hệ thống ngữ liệu

Ngữ liệu là các tài liệu ngôn ngữ có chứa hiện tượng ngôn ngữ cần khảo sát. Ngữ liệu có thể là bất cứ đơn vị ngôn ngữ nào như: âm, tiếng, từ, cụm từ, câu, đoạn văn hay văn bản.

Tạo một file Ngữ liệu trong máy tính cá nhân để lưu giữ các ngữ liệu.

Tim nguồn ngữ liệu phong phú: đọc báo trên mạng Internet, chọn đoạn văn trong các blog cá nhân, chọn dữ liệu trên các website, các bài làm của người học gửi qua email…Chỉ cần copy rồi past vào file Ngữ liệu mà bạn đã tạo ra trong máy tính.

Ví dụ:

Đây là biểu đồ thanh điệu tiếng Việt và lăng trụ thanh điệu tiếng Việt được lấy từ www.ngonngu.net

Tài liệu này được dùng để phân tích cấu tạo và phân loại thanh điệu tiếng Việt.

2-                 Sắp xếp ngữ liệu

Các ngữ liệu phải được sắp xếp một cách khoa học để khi cần bạn có thể lấy ra một cách dễ dàng hoặc link tới đó một cách nhanh chóng.

-   Đặt tên file: tên file cần được đặt gần nhất với nội dung kiến thức chứa trong đó. Nên tạo thói quen đặt tên file bằng tiếng Việt không dấu thanh để khi gửi email dưới dạng file đính kèm sẽ không bị mã hoá khi download về máy tính.

3-                 Phân tích ngữ liệu

Phân tích ngữ liệu là khâu quan trọng nhất trong phương pháp dạy tiếng. Ngữ liệu được phân tích tốt sẽ giúp người học lĩnh hội một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất các kiến thức ngôn ngữ.

Microsoft Office PowerPoint là phần mềm có thể giúp người dạy phân tích tốt các ngữ liệu.

+ Phân tích các hình vẽ, các sơ đồ dùng làm ngữ liệu

Chẳng hạn với biểu đồ thanh điệu tiếng Việt hay lăng trụ thanh điệu tiếng Việt, nếu trình chiếu toàn bộ biểu đồ này cho người học xem thì cũng chẳng khác gì quan sát một hình vẽ trong sách giáo khoa. Thêm nữa, tri giác cả khôi hình vẽ với các chiều trong không gian như vậy, người học khó có thể nắm bắt các kiến thức cơ bản về thanh điệu, nhưng nếu dụng một chút công sức để thiết kế một slides động với các hiệu ứng trên PowerPoint, ta sẽ tạo ra một hiệu quả cao khi phân tích cấu tạo của thanh điệu tiếng Việt..

Trước tiên, copy biểu đồ và dán vào một slides. Sau đó trên thanh Drawing, chọn các nét thẳng hoặc mũi tên để vẽ trục toạ độ, phân chia trục và điền số cho trục toạ độ giống như hình đã copy. Chọn AutoShapes/Lines/Curve để vẽ các đường biểu đồ của 6 thanh; chọn màu và tạo hiệu ứng xuất hiện thích hợp. Sau cùng là xoá bỏ hình biểu đồ đã dán vào trước đó.

Để có các âm thanh kèm hình ảnh trong PowerPoint, trước tiên cần ghi âm các file âm thanh tương ứng: ma, mà, má, mả, mạ, mã bằng cách nhấp chuột phải vào biểu tượng Realtek HD Audio Manager trên thanh Tasbar, chọn Sound Recorder và ghi âm lần lượt 6 file âm thanh với tên tương ứng. Cài các âm thanh này xuất hiện đồng thời với các chữ tương ứng trong Text Box chứa chúng bằng cách chọn Effect Options/ Wipe/Sound/ok.

Với cách này, bạn có thể tạo ra bất cứ file âm thanh nào mà mình muốn như một đoạn hội thoại, một câu hò, một lời ngâm thơ… vào đối tượng trình chiếu trên Power Point.

Tương tự như vậy, chúng ta có thể phân tích từng phần trong lăng trụ thanh điệu bằng các hình vẽ và hiệu ừng đơn giản trên Power Point.

Phân tích biểu đồ thanh điệu.

Nhấn Ctrl và nhấp chuột vào  mũi tên để link và thấy các hiệu ứng phân tích trên PowerPoint

Phân tích biểu đồ thanh điệu

Nhấn Ctrl và nhấp chuột vào  mũi tên để link và thấy các hiệu ứng phân tích trên Power Point

+ Phân tích các biểu bảng được dùng làm ngữ liệu

Biểu bảng được dùng làm ngữ liệu chứa nhiều thông tin tổng hợp. Các biểu bảng có thể đã được đã được xây đựng sẵn trên các website hoặc trong sách giáo khoa.

Bạn chỉ cần tìm kiếm và download về kho dữ liệu nếu nó có sẵn trên mạng. Với các biểu bảng trong sách giáo khoa, giáo trình, bạn có thể scan hoặc chụp hình nó bằng điện thoại di động hoặc mái chụp hình kĩ thuật số và đem nó vào kho dữ liệu trên máy tính của bạn. Dụng công nhiều hơn, bạn cũng có thể vẽ lại các biểu bảng này bằng chức năng Table hoặc Drawing.

Khi giảng dạy các biểu bảng này, không nên cho xuất hiện tòan bộ biểu bảng mà nên cho xuất hiện từng phần theo thứ tự và mục đích trình bày.

Với những biểu bảng được tải về từ trên mạng hoặc scan hay chụp hình, ta có thể dùng các Retangle trên thanh Drawing làm màn che. Tuỳ theo nội dung cần che mà bạn tạo các rectangle lớn hay nhỏ cùng với các hiệu ứng Exit mà bạn thích.

Với các bảng tự vẽ thì bạn có thể trực tiếp tạo các hiệu ứng xuất hiện cho từng đối tượng theo mong muốn.

Ví dụ:

Rectangle: dùng làm màn che những nội dung chưa cần xuất hiện trên biểu bảng

Nhấn Ctrl và nhấp chuột vào  mũi tên để link và thấy các hiệu ứng phân tích trên Power Point

+ Phân tích các ngữ đoạn:

Ngữ đoạn là các yếu tố ngôn ngữ được dùng làm ngữ liệu. Các yếu tố ngôn ngữ này có thể là các đơn vị ngôn ngữ bất kì như âm vị, âm tiết, hình vị, từ, cụm tư, câu, đoạn văn hay văn bản.

Mỗi ngữ đoạn nên đưa vào một Text Box để thuận lợi cho việc tạo các hiệu ứng theo ý định trình bày của người dạy và tiện lợi khi hình thành và giới thiệu cá khái niệm / định nghĩa bằng các ràng buộc Triggers.

II-                HÌNH THÀNH CÁC KHÁI NIỆM NGÔN NGỮ HỌC

Giới thiệu, phân tích các ngữ liệu là nhằm hướng tới việc rút ra các kết luận về bản chất của các hiện tượng ngôn ngữ, từ đó hình thành các khái niệm ngôn ngữ học hoặc các định nghĩa về ngôn ngữ.

Các khái niệm hay định nghĩa này phải được người học ghi nhớ ngay trên lớp để ứng dụng vào các ngữ liệu mới – làm các bài tập ứng dụng.

Khi không UDCNTH vào dạy học, người dạy thường ghi các khái niệm hay định nghĩa này lên bảng, đánh dấu nó bằng phấn màu, gạch chân, đóng khung…để người học chú ý và lưu giữ trên phần bảng chính suốt quá trình dạy học.

Microsoft Office PowerPoint cung cấp cho chúng ta cách tốt nhất để làm điều này.Đó là Trigggers. Triggers là những ràng buộc cho một đối tượng trình chiếu trên Power Point đã có hiệu ứng xuất hiện ( Entrance) hoặc biến mất (Exit). Triggers cho phép đối tượng có thể xuất hiện hay biến mất vào bất cứ thời điểm nào mà người dạy mong muốn. Như vậy khi cần nhắc lại các khái niệm hay định nghĩa chỉ cần nhấp chuột vào đối tượng.

+ Cách làm:

-         Tạo 1 Rectangle với màu sắc và Shadow Style mong muốn và Add text để đưa nội dung khái niệm/ định nghĩa vào.

-         Tạo hiệu ứng xuất hiện (Entrance) và biến mất (Exit) cho đối tượng.

-         Trong bảng Custom Animation, hiệu ứng của đối tượng được đánh dấu bằng đường viền quanh. Nhấp chuột vào mũi tên bên phải hiệu ứng và chọn Timing trong bảng sổ.

-         Trong bảng Effect options, chọn Triggers/Start effect on click of , nhấp chuột vào mũi tên để chọn tiêu đề cần liên kết/ ok .

-         Biểu tượng Triggers sẽ xuất hiện ở ngay vị trí đối tượng.

+ Sử dụng:

-         Triggers là ràng buộc gắn với một đối tượng nên khi rà chuột lên đối tượng ta sẽ thấy xuất hiện biểu tượng bàn tay giống như liên kết.

-         Nhấp chuột làn một đối tượng chức khái niệm ngôn ngữ sẽ xuất hiện, nhấp chuột lần 2, đối tượng sẽ biến mất. Muốn xuất hiện lại đối tượng chỉ cần làm lại thao tác này.

+ Chú ý:

-         Các Triggers cần gắn với các tiêu đề tương ứng để khi sử dụng không bị nhầm lẫn.

-         Có thể tạo nhiều Triggers trên một slides

-         Phải tạo cả 2 hiệu ứng xuất hiện (Entrance) và biến mất (Exit) cho 1 đối tượng.

Có thể nói, ứng dụng các sản phẩm của Power Point trong việc cung cấp và khắc sâu các kiến thức ngôn ngữ trong giờ học tiếng có khả năng đem lại hiệu quả cao trong giảng dạy. Đặc biệt, triggers, với khả năng xuất hiện và biến mất theo mong muốn sẽ là công cụ đắc lợi cho người dạy tiếng và tạo hứng thú cho người học.

Biểu tượng Triggers

Triggers: khi trình chiếu, rà chuột lên sẽ thấy hình bàn tay. Cho xuất hiện hay biến mất chỉ cần nhấp chuột.

Nhấn Ctrl và nhấp chuột vào  mũi tên để link và thấy các hiệu ứng phân tích trên Power Point

III-              MỘT SỐ ỨNG DỤNG VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

Theo xu hướng kiểm tra, đánh giá tiên tiến hiện nay, trắc nghiệm khách quan được xem là hình thức kiểm tra ưu việt nhất. Hình thức này cũng phù hợp với đặc trưng của môn học ngôn ngữ. Bởi:

-         Kiểm tra đánh giá được nhiều kiến thức.

-         Rèn luyện khả năng tư duy nhanh nhạy.

-         Tăng cường năng lực ngôn ngữ.

UDCNTT vào việc kiểm tra trong dạy tiếng, người dạy có thể tạo ra một hình thức kiểm tra mới mà bản thân tối đang thử nghiệm. Xin giới thiệu để quý thầy cô tham khảo và góp ý.

1-     Hình thức kiểm tra: trắc nghiệm trả lời ngắn, trắc nghiệm nhiều lựa chọn trên máy tính.

2-     Soạn đề kiểm tra gồm nhiều câu hỏi nhỏ. Mỗi câu nằm trong một Text box. Tạo hiệu ứng xuất hiện và biến mất. Tạo các ràng buộc thời gian xuất hiện và biến mất trong khoảng thời gian thích hợp mà người dạy cho là đủ để học sinh có thể trả lời. (10 hoặc 15 giây). Khoảng thời gian xuất hiện và biến mất của các câu hởi trên màn hình buộc học sinh phải tập trung cao độ và đưa ra câu trả lời một cách nhanh nhất. không có thời gian để học sinh có thể trao đổi.

3-     Đề kiểm tra có thể gồm nhiều phần với những yêu cầu trả lời khác nhau, thời gian trả lời khác nhau.

4-     Chuẩn bị một phiếu trả lời tương ứng với các câu hỏi phát cho từng học sinh.

5-     Soạn một đáp án tương ứng với đề để có thể cho người học đổi bài và tự chấm bài.

Nhấn Ctrl và nhấp chuột vào  mũi tên để link và thấy các hiệu ứng phân tích trên Power Point.

KẾT LUẬN

Với mong muốn làm cho việc giảng dạy tiếng có hiệu quả hơn, thời gian vừa qua chúng tôi đã cố gắng rất nhiều trong việc ứng dụng những tiện ích cơ bản , đơn giản và dễ thực hiện nhất của CNTT vào việc dạy học. Chúng tôi nhận thấy UDCNTT vào dạy tiếng có những tiện ích:

-         Chuẩn bị soạn giảng một lần có thể dạy được ở nhiều lớp, nhiều lần.

-         Dễ dàng chỉnh sửa, bổ sung nội dung.

-         Hấp dẫn người học do có khả năng dùng nhiều hiệu ứng.

-         Có thể trao đổi, giao tiếp với người học và với đồng nghiệp một cách rộng rãi qua mạng.

-         Không cần có trình độ tin học cao siêu, chỉ cần sự đam mê, sáng tạo là bạn có thể làm được.

-         Tiết kiệm tiền bạc và công sức.

Xin sẵn sàng lắng nghe sự góp ý của quý thầy cô.

Mọi thông tin trao đổi xin gửi về địa chỉ: ttknguyen@agu.edu.vn hoặc ttkimnguyen@gmail.com

ĐTDĐ 0988662152

About these ads

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: